İklim Değişikliğine Neden Olan İnsan Faktörleri Nelerdir?
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım. Arkadaş ortamında esprilerimle bilinir, ama kendi kendime düşündüğümde “Acaba dünya benim kadar kendine zarar veriyor mu?” sorusuna takılıp kalırım. İşte iklim değişikliği meselesi tam da bu noktada devreye giriyor. Hem ciddi hem komik bir konu; çünkü insan faktörleri yüzünden hava öyle bir değişiyor ki, geçen gün sahilde güneşlenirken bir anda yağmur yağdı ve ben “Aha, iklim de benim gibi kararsız” dedim.
Arabalar, Motorlar ve Bizim Trafik Aşkımız
İklim değişikliğine neden olan insan faktörleri nelerdir sorusuna verilecek ilk cevaplardan biri kesinlikle araba trafiği. İzmir trafiğinde bir gün geçirdiysen, egzoz dumanının kokusu aklında kalır. Arkadaşım dedi ki:
— “Abi, yürüyelim mi?”
— “Yürürüz ama İzmir’in yokuşları bana şaka yapıyor,”
Ve işte tam burada, karbon salımı, global ısınma ve bacak kaslarımın ağrısı birleşiyor. İnsan olarak kendi konforumuz için motorları çalıştırıyoruz, ama doğa “Ben de varım!” diye bağırıyor.
Egzoz ve Kahve Arasında
Sabah kahveni alıp arabayla işe giderken, aslında iklim değişikliğine neden olan insan faktörleri arasında kişisel tercihlerimizin de olduğunu fark ediyorsun. Küçük bir espriyle: “Kahvemi alıp araba çalıştırdım, gezegen bir nefes aldı, ben bir kahkaha attım.” Ama ciddi anlamda, fosil yakıt kullanımı, iklim değişikliğine yol açan başlıca insan aktivitelerinden.
Et Tüketimi ve Sosyal Diyet Krizleri
Bir diğer büyük faktör: Et tüketimi. Arkadaş ortamında kebap ve köfte konuşmaları, aslında gezegenin geleceğiyle ilgili gizli bir kriz yaratıyor. Ben derim ki:
— “Dünya ısınırken ben burger yemeye devam ediyorum, adil mi sizce?”
Hayatımızdaki küçük seçimler, iklim değişikliğine neden olan insan faktörleri listesinin başını çekiyor. Et üretimi, hem metan gazı salınımına yol açıyor hem de ormanların yok olmasına sebep oluyor. Ama sosyal hayatta bu konuyu dile getirince arkadaşlar genellikle:
— “Abi, yani bir burger için dünya mı yanacak?”
— “Evet dostum, hem de yavaş yavaş,” diyorum içimden.
Market Turları ve Plastik Krizleri
Market alışverişi de suçlular arasında. Plastik poşetler, paketler, ambalajlar… Hepsi gezegenimizi biraz daha sıcak yapıyor. Geçen gün markette poşetleri ayrı kutulara atarken, içimden “Acaba bu dünyayı kurtarmak için yeterli mi?” diye geçirdim. Arkadaşım yanımda:
— “Sen poşetleri ayırırken, İzmir trafiğiyle birleşen karbonlar ne olacak?”
— “Bilmiyorum ama en azından içimde huzur var,” dedim.
Enerji Tüketimi ve Evdeki Işık Festivali
Evlerimizdeki enerji tüketimi de iklim değişikliğine neden olan insan faktörleri arasında. Klimayı sabah 8’de açıyoruz, bilgisayarı tüm gün açık bırakıyoruz, ışıkları gereksiz yere yaktırıyoruz. Ben kendi kendime:
“Elektrik faturam yüksek ama dünya ısınmasın diye mi üzülmeliyim yoksa?” diye soruyorum. Bu soruyu kafamızda gezerken, arkadaşlar Wi-Fi şifresiyle uğraşıyor, biz de gezegenin ısısını artırıyoruz.
Evde Küçük Kahramanlıklar
Prizleri çekmek, enerji tasarrufu yapmak, LED ampul kullanmak… Bunlar küçük ama önemli adımlar. Ben ise bazen unutuyorum ve içimden kendi kendime:
— “İzmir’in güneşi bana yeter, neden elektrik yakıyorum ki?”
Bazen küçük kahkahalar ve iç sesler, bu ciddi konuyu hem hafif hem farkındalık yaratıcı hale getiriyor.
Sanayi ve Fabrikalar: Şehrin Sessiz Gürültüsü
Fabrikalar, sanayi tesisleri… Her biri iklim değişikliğine neden olan insan faktörleri arasında devasa bir yer kaplıyor. İzmir’in çevresinde endüstriyel alanları düşününce, havada uçuşan dumanlar gözümüze çarpıyor. Arkadaşım:
— “Abi, orası sağlıklı mı?”
— “Duman sağlıklı değil ama fotoğraf için güzel fon oluyor,” diye yanıtlıyorum.
İçten içe üzülüyorum ama dışa vururken esprili kalmaya çalışıyorum. Çünkü bu konu ciddi, ama mizah olmadan insan farkındalığı oluşmaz.
Sanayi ve Mizahın Dansı
Fabrika bacalarının arasından geçerken, insanın aklına hem iş hem çevre geliyor. Benim gibi düşünen bir genç için: “Bak, bacadan duman çıkıyor, dünya biraz kızgın gibi” diyorum. Hem güldürüyor, hem düşündürüyor.
Sonuç: Küçük İnsan, Büyük Etki
İklim değişikliğine neden olan insan faktörleri nelerdir sorusunun cevabı, aslında hepimizin günlük hayatında saklı. Arabalarımız, et tüketimimiz, enerji kullanımlarımız, plastik alışkanlıklarımız ve sanayi faaliyetlerimiz… Tüm bunlar, gezegenimizi etkiliyor.
Ama mizah ve içsel monolog sayesinde, bu ciddi konu bir nebze daha katlanılır hâle geliyor. İzmir’in rüzgârıyla, kahveyle, arkadaş sohbetleriyle… Her gün yaptığımız seçimler, hem espri malzemesi hem de farkındalık yaratıyor.
İşte bu yüzden, dünya ısınırken biz de hem gülüyoruz hem düşünüyoruz. İçimizdeki espri ve dışımızdaki eylemler, iklim değişikliğine neden olan insan faktörlerini anlamamıza yardımcı oluyor. Ve belki de küçük bir kahkaha, büyük bir farkındalık yaratabilir.
“İklim değişikliği riskleri nelerdir” konusunu beğendiyseniz Islamiyetgundemi sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.